یکم شهریور روزی است که به‌حکم تقویم و به دلیل زادروز بوعلی‌سینا به نام او نامگذاری شد و ازآنجا که شیخ‌الرئیس ابوعلی‌سینا و همدان نام و ارتباطشان درهم‌تنیده است، یکم شهریور نام «روز همدان» را نیز به خود گرفت.

همدان شهری در دامنه‌های کوه الوند و قدیمی‌ترین شهر ایران است که قدمت آن به بیش از سه هزار سال می‌رسد، شهری که از بدو شکل‌گیری همواره و در کوران همه حوادث روزگار پابرجا و دارای سکنه بوده است و اکنون نیز یکی از کلان‌شهرهای کشور به شمار می‌رود.

همدان پایتخت تاریخ و تمدن ایران‌زمین بوده و به شایستگی این نام صاحب جایگاهی والا در عرصه فرهنگ و تاریخ و تمدن در کشور است چراکه از لحاظ تاریخی و فرهنگی قدمتی فراتر از سه هزار سال دارد و نخستین پایتخت اولین سلسله حکومت ایران بوده است.

همدان، دانشمندان، مشاهیر، مفاخر و شاعران بزرگی چون ابن‌سینا، عین القضات، باباطاهر و کلیم کاشانی را در دل خود پرورانده و اکنون نیز فرزندانی از این سرزمین همچون سردار شهید حسین همدانی، سردار شهید حسن صوفی، سردار شهید علی چیت‌سازیان و شهید احمدی روشن و چندین هزار سردار ایثارگر دیگر موجب فخر و مباهات همدان شده‌اند.

کوهستان‌های نزدیک به همدان را در ایران باستان به لحاظ داشتن چشمه‌های جوشان هزار چشمه می‌خواندند و در روایتی از امام جعفر صادق (ع) نیز نام چشمه بهشت آب به‌عنوان یکی از مرتفع‌ترین چشمه‌های این شهر که در نزدیکسنگ قله الوند است ذکر و برای آن اعتباری ویژه ایجاد شده است. اقلیم و آب‌وهوای همدان از دیرباز بکر و منحصربه‌فرد بوده و شرایط و اقلیم جغرافیایی همدان و چشم‌انداز های کوهستانی و طبیعت بکر آن در چهار فصل همه و همه از ویژگی‌های منحصربه‌فرد این شهر است.

امروزه همدان به‌عنوان یکی از پنج شهر گردشگری و تاریخی کشور مطرح بوده و از این لحاظ نیز جایگاه ویژه‌ای دارد و وجود آثار تاریخی و فرهنگی با قدمت چندهزار ساله در همدان، همچون تپه هگمتانه، گنبد علویان، برج قربان، موزه تاریخ طبیعی، حمام قلعه، موزه مشاهیر، کتیبه‌های گنج‌نامه و جاذبه‌های طبیعی منحصربه‌فرد همدان گواه بر جایگاه همدان در حوزه گردشگری ایران و جهان است.

تپه باستانی هگمتانه، واقع در مرکز شهر همدان پهناورترین تپه باستانی ایران است و آن را بازمانده سازه‌های کاسی، مادی، هخامنشی و پس‌ازآن می‌دانند، مساحت این تپه نزدیک ۳۰ هکتار است که با در نظر گرفتن بخش‌هایی که جزو محدوده تپه باستانی بوده و اکنون ساختمان‌های مسکونی بر روی آن ساخته‌شده به بیش از ۴۰ هکتار نیز می‌رسد.

گنبد علویان در چهار باغ علویان در نزدیکی میدان امامزاده عبدالله شهر همدان قرار دارد و این اثر یکی از شاهکارهای معماری و گچ‌بری بعد از اسلام در همدان بوده و یکی از یادمان‌های متعلق به اواخر دوره سلجوقیان در قرن ششم هجری است که توسط خاندان علویان ابتدا به‌عنوان مسجد احداث‌شده بوده و در دوره‌های بعد با ایجاد سردابی در زیرزمین به مقبره آن خاندان تبدیل‌شده است.

همدان از لحاظ مجتمع‌های تفریحی گردشگری نیز غنی بوده که از آن جمله می‌توان به مجتمع تفریحی گردشگری تپه عباس‌آباد، دهکده گردشگریگنج‌نامه، تله‌کابین، پیست اسکی تاریک دره و دشت میشان، روستاهای هدف گردشگری ورکانه، سیمین وابرو، باغات عباس‌آباد که از مناطق طبیعی گردشگری همدان است، نام برد.

اواخر مرداد هر سال و همزمان با گرامیداشت زادروز حکیم ابوعلی سینا، نابغه شرق، دانشگاه آزاد اسلامی همدان نیز سالروز تأسیس خود را جشن می‌گیرد چراکه پنج سال پس از پیشنهاد آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، ۲۵ مرداد سال ۱۳۶۶ فعالیت خود را با چند رشته محدود و ۶۴۲ دانشجو آغاز کرد امروز نیز در سی امین سال راه‌اندازی، با فضای آموزشی افزون بر یکصد و چهل هکتار با بیش از ۱۳ هزار دانشجو، ۳۲۰ عضو هیات علمی، ۳۰۰ کارمند، ۳۱۴ رشته تحصیلی، ۴۵ هزار فارغ‌التحصیل، چهار دانشکده، ۵ مرکز آموزشی و به لحاظ رتبه‌بندی به‌عنوان واحد جامع، مشغول به فعالیت علمی و فرهنگی است.