بهروز بیات

 

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی همدان گفت: «علم اطلاعات و دانش‌شناسی» به‌عنوان رشته‌ای که ماهیت و کاربردهای اطلاعات را مطالعه می‌کند یکی از مهم‌ترین رشته‌های دانشگاهی به‌حساب می‌آید.

بهروز بیات درباره معرفی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی اظهار کرد: «از مهم‌ترین و ارزشی‌ترین قشرهای متخصصان که نقش تعیین‌کننده‌ای در جوامع دانشی ایفا می‌کنند، متخصصان اطلاعات و دانش‌شناسان هستند.»

وی افزود: «متخصصان با مطالعه ماهیت اطلاعات و دانش و تدوین مکانیسم‌هایی برای گردآوری، سازمان‌دهی، اشاعه دانش و مدیریت آن، زمینه‌ را برای پویایی جریان دانش در جامعه (اعم از سازمان‌ها و کل جامعه) فراهم می‌سازند. از این‌رو رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی به‌ عنوان رشته‌ای که ماهیت و کاربردهای اطلاعات را مطالعه می‌کند یکی از مهم‌ترین رشته‌های دانشگاهی به‌ حساب می‌آید.»

عضو هیات علمی واحد همدان بیان کرد: «در دهه ۱۹۹۰ با اختراع ریزرایانه‌ها و در سال ۱۹۹۰ میلادی با اختراع وب و ورود فناوری‌های نوین اطلاعاتی به پهنه کتابخانه‌های جهان این دانش نیز دستخوش دگرگونی‌های گسترده‌ای شد. در نتیجه پژوهشگران و استادان این رشته درصدد تغییر نام رشته کتابداری برآمدند و واژه «Information» یعنی «اطلاعات» یا «اطلاع‌رسانی» نیز به نام این دانش اضافه شد و امروز از آن به‌عنوان «Library & Information Sciences» یعنی: علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی یاد می‌شود.»

بیات افزود: «اگرچه در انگلستان و برخی کشورهای دیگر با عنوان‌های دیگری از جمله «Information Studies» و «Information Management» نیز از آن یاد می‌شود. در ایران نیز در جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت علوم تحقیقات و فناوری، توسط اعضای کمیته برنامه‌ریزی، در تاریخ ۱۹ شهریور ۱۳۹۱ نام رشته از «علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی» به «علم اطلاعات و دانش‌شناسی» تغییر یافت.»

وی اظهار کرد: «با توجه به اهمیت رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی و به دنبال راه‌اندازی رسمی آن در دانشگاه‌های معتبر ایران از جمله تهران و تبریز در اوایل دهه ۱۳۴۰ گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی (با نام قبلی علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی) در سال ۱۳۷۵ به همت دکتر سید علی‌اکبر فامیل روحانی رئیس پیشین واحد دانشگاهی همدان که خود از فارغ‌التحصیلان این رشته از دانشگاه تهران بود، راه‌اندازی شد.»

عضو هیات علمی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی واحد همدان بیان کرد: «گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان از سال ۱۳۷۶ به تربیت دانشجو در مقطع کاردانی پرداخته است و به مرور زمان دیگر مقاطع را راه اندازی کرده است و اکنون دوره‌های کاردانی، کار‌شناسی پیوسته و ناپیوسته، کار‌شناسی ارشد (گرایش مدیریت اطلاعات) و دکتری تخصصی در دو گرایش «مدیریت اطلاعات» و «بازیابی اطلاعات» دایر است.»

وی تأکید کرد: «هدف این گروه، فراهم آوردن زمینه مناسب برای آموزش و تربیت متخصصان مورد نیاز در راستای اشتغال و فعالیت در پژوهشکده‌ها، مراکز اطلاع‌رسانی، انواع کتابخانه‌ها و بخش‌های مختلف جامعه پژوهش محور و تعامل با سایر گروه‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه بوده و هست و دانشجویان این گروه با مباحث مختلفی چون داده‌کاوی، اقتصاد اطلاعات، معماری پایگاه‌های اطلاعاتی، ذخیره و بازیابی اطلاعات، رفتارهای اطلاع‌یابی، وب‌سنجی، مدیریت اسناد و غیره آشنا می‌شوند.»

بیات اظهار کرد: «امروزه اینترنت که دنیای اطلاعات است، در دسترس همگان قرار دارد و هر کس می‌تواند خود جویای مطالب شود. ولی متخصصان علم اطلاعات به‌عنوان واسطه باید به این افراد کمک کنند. زیرا بعضی مطالب از صحت و اعتبار کافی برخوردار نیستند و فقط یک دانش‌شناس می‌تواند این مشکل را برطرف سازد.»

وی تصریح کرد: «با سرعت گرفتن حرکت به سمت جامعه دانشی، اهمیت اطلاعات و دانش بیش از پیش آشکار شده است. ظهور پسوند دانش برای مفاهیمی مانند جامعه، اقتصاد، توسعه و نظایر آن به خوبی نشان‌دهنده این است که امروزه دانش و دانایی نقش اساسی در جامعه دارد. در این میان قشری از کارکنان با عنوان کارکنان دانشی با لقب یقه طلایی‌ها به انواع کارکنان قبلی (یقه‌سفید و یقه آبی) اضافه شده است که نقش مهمی در حرکت جامعه به دانایی محوری ایفا می‌کنند.»

عضو هیات علمی واحد همدان گفت: «این رشته طیف وسیعی از زمینه‌های مطالعاتی را در برمی‌گیرد که به‌مرور زمان از زمان تأسیس اولین دانشکده کتابداری در سال ۱۸۸۷ در ایالات متحده آمریکا تاکنون در پاسخ به نیازهای اطلاعاتی و دانشی جامعه شکل گرفته است که از جمله آنها می‌توان مدیریت اطلاعات، مدیریت دانش، مطالعات استنادی و علم‌سنجی، نظام‌های اطلاعاتی، مدیریت کتابخانه‌ها، نیازهای اطلاعاتی، سواد اطلاعاتی، دانشنامه نگاری، نسخ خطی، مدیریت آرشیو و نظایر آن را نام برد.»

بیات اظهار کرد: «دستیابی فارغ‌التحصیلان این گروه به مدارج علمی بالا‌تر و کسب افتخارات متعدد و موفقیت در عرصه‌های مختلف نشان‌دهنده تأثیرگذاری این گروه در جامعه علمی و حرفه‌ای مربوطه است. دستیابی به جایزه جشنواره بین‌المللی فارابی، جشنواره علامه حلی، کتاب سال دانشجویی و غیره از جمله افتخارات این گروه آموزشی بوده است و امیدواریم که در آینده نیز با قدرت بیشتر ادامه پیدا کند.»

وی گفت: «از نام‌های عصر حاضر «عصر اطلاعات» است و جامعه کنونی «جامعه اطلاعاتی» است. وقتی شما در این عصر و در این جامعه زندگی می‌کنید آیا یکی از بهترین انتخاب‌ها «مدیریت اطلاعات» یا «بازیابی اطلاعات» نیست؟ به اعتقاد بسیاری از دانش‌پژوهان این رشته‌ها بهترین انتخاب در عصر کنونی است.»